Khác với Windows (ổ C:, D:), Linux tổ chức mọi thứ trên một "Cây thư mục" duy nhất bắt đầu từ gốc / (Root).
Hiểu rõ cấu trúc này giúp bạn biết chính xác nơi cài đặt phần mềm, nơi lưu file log, và nơi đặt file cấu hình.
Các thư mục quan trọng nhất
| Thư mục | Ý nghĩa & Công dụng | Ví dụ thực tế |
|---|---|---|
/ | Root Directory. Gốc của mọi thứ. Chỉ root mới có quyền ghi ở đây. | |
/bin & /usr/bin | Binaries. Chứa các lệnh thực thi cho user (ls, cd, node, python...). | which node thường trả về /usr/bin/node |
/sbin | System Binaries. Các lệnh quản trị hệ thống (chỉ root dùng). | reboot, iptables, fdisk |
/etc | Etc (Configuration). Nơi chứa toàn bộ file cấu hình hệ thống. | /etc/nginx/nginx.conf, /etc/ssh/sshd_config |
/home | Home. Chứa dữ liệu riêng của từng user. | /home/huynguyen, /home/john |
/root | Thư mục home riêng của user root. Đừng nhầm với /. | |
/var | Variable. Chứa dữ liệu thay đổi liên tục (Log, Cache, Database file). | /var/log (logs), /var/www (web code), /var/lib/mysql (db) |
/tmp | Temporary. File tạm, sẽ tự xóa khi khởi động lại. | |
/opt | Optional. Nơi cài các phần mềm hãng thứ 3 (thường là gói .deb lẻ hoặc manual install). | Google Chrome, TeamViewer thường cài vào đây. |
/proc | Process. Thư mục ảo chứa thông tin phần cứng và process đang chạy (RAM, CPU). | cat /proc/cpuinfo |
Chi tiết "Những điểm nóng" (Hotspots)
Là một Senior Linux Admin, bạn sẽ dành phần lớn thời gian ở 3 nơi này:
1. /etc - Trái tim cấu hình
Mọi thay đổi về vận hành đều nằm ở đây.
/etc/passwd: Danh sách user hệ thống./etc/fstab: Cấu hình mount ổ đĩa (thêm ổ cứng mới sẽ sửa file này)./etc/hosts: DNS Local (map IP với tên miền cục bộ)./etc/systemd/system/: Nơi tạo các Service tùy chỉnh (sẽ học ở bài Systemd).
2. /var/log - Hộp đen ghi lỗi
Khi hệ thống gặp lỗi, việc đầu tiên là cd /var/log.
/var/log/syslog(hoặcmessages): Log chung của toàn hệ thống Ubuntu/Debian./var/log/auth.log: Ai đã login? Ai gõ sudo sai password? (Kiểm tra hack)./var/log/nginx/: Access log và Error log của Web Server.
3. /usr/local - Nơi cài đặt thủ công
Nếu bạn compile code từ source hoặc cài binary thủ công, hãy đặt nó vào /usr/local/bin để tránh xung đột với các file do trình quản lý gói (apt) quản lý trong /usr/bin.
Mẹo nhớ nhanh "Chuẩn Senior"
- Cài Web Server? Config ở
/etc/nginx, Code ở/var/www, Log ở/var/log/nginx. - Cài Database? Config ở
/etc/mysql, Data thật nằm ở/var/lib/mysql. - Không bao giờ lưu dữ liệu quan trọng ở
/tmp. - Hết ổ cứng? Kiểm tra ngay
/var/log(log quá to) hoặc/tmp.